على دوانى

89

سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )

8 - دانشمند و فقيه و متفكر عاليقدر سيد حسن صدر « 37 » در كتاب گرانقدرش « تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام » در فصل دوازدهم - بخش علوم قرآن مىنويسد : « از جمله كسانى كه در علوم قرآن تصنيف دارد شريف رضى . . . است . او سخنور قريش و گويندهء تواناى اديبان و پيشرو دانشمندان و در عصر خويش بر ساير فضلا و بلغا مقدم بود . او در ميان مشاهير شعرا نام بردار است . در تمامى علوم قرآن كتاب نوشته ، از جمله كتاب « حقايق التنزيل و دقايق التأويل » است كه در آن از عجائب و شگفتىهاى قرآن مجيد پرده برداشته ، و مشكلات اسرار و دقايق اخبار آن را روشن ساخته است ، و در تحقيق حقايق قرآنى و تدقيق تأويل آن چنان سخن گفته كه هيچ كس بر وى سبقت نگرفته و انديشه كسى به آن نرسيده است . . . « 38 » اين بود اشاراتى چند از گفتار برخى از دانشمندان شيعه پيرامون سيد رضى در طول تاريخ كه مىرساند . مؤلف نهج البلاغه چگونه در طول تاريخ ناشناخته مانده و هر چه گفته‌اند باز هم كم گفته‌اند ، و او خيلى بالاتر از اينهاست . سيّد رضى و شيخ طوسى محمد بن حسن طوسى معروف به « شيخ طوسى » متوفى به سال 460 ه - كه سرآمد شاگردان علم الهدى سيد مرتضى و شيخ مفيد است ، و نظر به مقام عالى مرجعيتى كه در ميان شيعه احراز كرد به « شيخ الطائفة » شهرت يافته است ، و در سال 408 ه - در سن 23 سالگى وارد بغداد شد ، و همان سال از يك طرف به حوزهء درس شيخ مفيد در آمد ، و از طرف ديگر از محضر بزرگترين شاگرد شيخ مفيد ، سيد مرتضى برادر بزرگ سيد رضى بهره‌مند گشت . بنا بر اين او دو سال بعد از رحلت سيد رضى در سال 406 ه - وارد بغداد شده است . قبلا ياد آور شديم كه او با واسطه شاگرد سيد رضى بوده و از وى روايت مىكند . با اين وصف جاى تعجب بسيار است كه شرح حال سيد رضى در كتاب « فهرست » و « رجال » شيخ نيامده است . ! چطور شده كه او از سيد رضى روايت كند و در بغداد شهر سيد رضى و نزد برادر او تحصيل نمايد ، ولى از وى و كتابهايش در دو كتاب خود كه از رجال و دانشمندان شيعه و مصنفات آنها نام مىبرد ياد نكند ؟ !

--> ( 37 ) - فقيه عاليقدر سيد حسن صدر متوفى به سال 1354 ه - از شاگردان بزرگ ميرزاى شيرازى و مؤلف كتابهاى « الشيعة و فنون الاسلام » و « تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام » در اين كتابها اين دانشمند بزرگ ثابت مىكند كه تمامى علوم و فنون اسلام به وسيله امامان معصومين و شاگردان آنها ، و علماى بعدى شيعه تأسيس و تدوين شده و كتابى پر مايه و با قلمى محكم و قضاوتى منصفانه است . ( 38 ) - تأسيس الشيعه لعلوم الاسلام - ص 338 .